Wiki

Văn Yên

Đối với các định nghĩa khác, xem Văn Yên (định hướng).

Huyện
Ga Mậu A ở khu phố 1, thị trấn Mậu A, huyện Văn Yên
Hành chính
Vùng Tây Bắc Bộ
Tỉnh Yên Bái
Huyện lỵ thị trấn Mậu A
Phân chia hành chính 1 thị trấn, 24 xã
Địa lý
Tọa độ: 21°59′30″B 104°23′0″Đ / 21,99167°B 104,38333°Đ / 21.99167; 104.38333Tọa độ: 21°59′30″B 104°23′0″Đ / 21,99167°B 104,38333°Đ / 21.99167; 104.38333
Diện tích 1.391,54 km­­2
Bản đồ
Văn Yên
Dân số (2018)
Tổng cộng 107.810 người
Khác
Biển số xe 21-E1
Website vanyen.yenbai.gov.vn
  • x
  • t
  • s

Văn Yên là một huyện thuộc tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Địa lý


Huyện Văn Yên nằm ở phía tây bắc tỉnh Yên Bái, có tọa độ địa lý 104º23’Đ đến 104º23’Đ và từ 21º50’30″B đến 22º12’B, có vị trí địa lý:

  • Phía đông giáp huyện Lục Yên và huyện Yên Bình
  • Phía tây giáp huyện Văn Chấn
  • Phía nam giáp huyện Trấn Yên
  • Phía bắc giáp huyện Văn Bàn và huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai.

Huyện Văn Yên có diện tích 1.391,54 km­­2, cách thành phố Yên Bái 40 km về phía bắc. Dân số năm 2007 là 115.614 người. Trong đó nam 57.686 người, chiếm 49,9%; nữ 57.928 người, chiếm 50,1%. Dân số ở khu vực thành thị 10.166 người, chiếm 8,79%; dân số ở khu vực nông thôn là 105.448 người, chiếm 91,21%. Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên là 1,14%, mật độ dân số trung bình 83 người/km². Toàn huyện có 12 dân tộc trong đó có các dân tộc chủ yếu sau:

  • Dân tộc Kinh: 65.117 người (56,33%)
  • Dân tộc Tày: 17.573 người (15,2%)
  • Dân tộc Dao: 26.487 người (22,91%)
  • Dân tộc H’ mông: 4.480 người (3,87%)
  • Các dân tộc khác: 1.957 người (1,69%)

Mật độ dân số phân bố không đều, có nơi tập trung rất đông dân cư như thị trấn Mậu A bình quân khoảng 1.253 người/km², ngược lại một số xã vùng cao diện tích rộng nhưng mật độ dân cư ít như xã Phong Dụ Thượng bình quân khoảng 23 người/km², xã Xuân Tầm 35 người/km², xã Nà Hẩu 28 người/km².

Thị trấn Mậu A là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của huyện. Với lợi thế về vị trí nằm trên tuyến đường sắt Yên Bái – Lào Cai nối Côn Minh (Trung Quốc), tuyến tỉnh lộ 151 Yên Bái – Khe Sang, đường thuỷ sông Hồng và đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai.

Hành chính


Huyện Văn Yên có 25 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Mậu A (huyện lỵ) và 24 xã: An Bình, An Thịnh, Châu Quế Hạ, Châu Quế Thượng, Đại Phác, Đại Sơn, Đông An, Đông Cuông, Lâm Giang, Lang Thíp, Mậu Đông, Mỏ Vàng, Nà Hẩu, Ngòi A, Phong Dụ Hạ, Phong Dụ Thượng, Quang Minh, Tân Hợp, Viễn Sơn, Xuân Ái, Xuân Tầm, Yên Hợp, Yên Phú, Yên Thái.

Lịch sử


Huyện Văn Yên được thành lập ngày 16 tháng 12 năm 1964 trên cơ sở tách 6 xã: Châu Quế Hạ, Châu Quế Thượng, Đông An, Lâm Giang, Lang Thíp, Phong Dụ thuộc huyện Văn Bàn (nay thuộc tỉnh Lào Cai) và 19 xã: An Bình, Đại Đồng, Đại Sơn, Đoàn Kết, Đông Cuông, Đồng Tâm, Hoàng Thắng, Mậu A, Mậu Đông, Minh Động, Mỏ Vàng, Nhất Trí, Quang Minh, Xuân Ái, Xuân Lợi, Yên Hợp, Yên Hưng, Yên Phú, Yên Thành thuộc huyện Trấn Yên.

Ngày 16 tháng 2 năm 1967, Bộ trưởng Bộ Nội vụ ra Quyết định số 52-NV chia xã Đại Phác thành hai xã Đại Phác và An Thịnh.

Sau năm 1975, huyện Văn Yên có 26 xã: An Bình, An Thịnh, Châu Quế Hạ, Châu Quế Thượng, Đại Phác, Đại Sơn, Đông An, Đông Cuông, Hoàng Thắng, Lâm Giang, Lang Thíp, Mậu A, Mậu Đông, Mỏ Vàng, Ngòi A, Phong Du Hạ, Phong Du Thượng, Quang Minh, Tân Hợp, Viễn Sơn, Xuân Ái, Xuân Tầm, Yên Hợp, Yên Hưng, Yên Phú, Yên Thái.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, chia xã Mỏ Vàng thành hai xã lấy tên là xã Mỏ Vàng và xã Nà Hẩu.

Ngày 12 tháng 2 năm 1987, chuyển xã Mậu A thành thị trấn Mậu A, thị trấn huyện lỵ huyện Văn Yên.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Hoàng Thắng vào xã Xuân Ái và sáp nhập xã Yên Hưng vào xã Yên Thái.

Huyện Văn Yên có 1 thị trấn và 24 xã như hiện nay.

Kinh tế – xã hội


Các khu và cụm công nghiệp trọng điểm của huyện:

  • Khu công nghiệp phía bắc Văn Yên của tỉnh Yên Bái (thuộc xã Đông Cuông) nằm trên trục đường Yên Bái – Khe Sang. Có đường điện 35 KV đi qua trung tâm khu công nghiệp. Nguồn nước tự nhiên được lấy từ sông Hồng (khu công nghiệp nằm giáp bờ sông Hồng)
  • Cụm công nghiệp phía tây cầu Mậu A (cụm công nghiệp của huyện) nằm trên trục đường Quy Mông – Đông An. Có đường điện 35 KV đi qua trung tâm, nguồn nước tự nhiên được lấy từ sông Hồng.
  • Cụm công nghiệp thôn Toàn An, xã Đông An (cụm công nghiệp của huyện) nằm trên trục đường Yên Bái – Khe Sang. Có đường điện 35 kV đi qua. Nguồn nước tự nhiên được lấy từ sông Hồng.

Đặc biệt Văn Yên có cây Quế, là loài cây cho giá trị kinh tế cao. Những người dân Văn Yên nơi đây lấy cây Quế làm loại cây trồng chủ yếu. So với chất lượng quế trên cả nước thì quế Văn Yên đứng thứ 2 sau quế Quảng Bình. Văn Yên còn có Đền Đông Cuông.

Di tích


Đông Cuông là một ngôi đền nổi bật của huyện Văn Yên. Đền nằm ở xã Đông Cuông, huyện Văn Yên. Đền còn có tên gọi là đền thờ thần Vệ quốc vì ngoài mẫu Thượng Ngàn, đền còn thờ các vị có công chống giặc Nguyên – Mông thế kỷ XIII, đó là một số tướng người dân tộc địa phương. Khu vực này còn có miếu thờ Đức ông ở phía hữu ngạn sông Hồng. Xung quanh khu vực đền Đông Cuông, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều di vật thuộc văn hóa Sơn Vi (hậu kỳ đá cũ).

Đặc sản


Quế Văn Yên được cho là giống quế tốt nhất Việt Nam, có hàm lượng tinh dầu cao thứ 2 ở Việt Nam (sau quế Trà My), đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý. Diện tích trồng quế ở Văn Yên lên tới 16 nghìn hecta.

Chú thích


Back to top button